Niekoniecznie. Większa ilość SBR (kauczuku butadienowo-styrenowego) w oponach nie zawsze oznacza lepsze osiągi. Kluczowe jest nie tyle samo stężenie, co rodzaj SBR (np. wysokozaawansowany S-SBR), jego struktura molekularna oraz synergia z innymi składnikami mieszanki gumowej, takimi jak krzemionka. W oponach letnich odpowiednio dobrany SBR może poprawić przyczepność na mokrej nawierzchni i obniżyć opory toczenia. W oponach zimowych, choć naturalny kauczuk i krzemionka odgrywają kluczową rolę w elastyczności na mrozie, nowoczesne SBR mogą wspomagać przyczepność na mokrej drodze, nie tracąc zanadto na właściwościach zimowych, ale to wymaga precyzyjnego inżynieringu.

SBR w oponach zimowych i letnich: Czy więcej znaczy lepiej?

By Marek Kowalczyk

Wstęp

W świecie opon samochodowych, każdy składnik mieszanki gumowej odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu właściwości jezdnych. Jednym z fundamentalnych polimerów stosowanych w produkcji ogumienia jest kauczuk butadienowo-styrenowy, czyli SBR. Jako ekspert z dwudziestoletnim doświadczeniem w testowaniu opon, często spotykam się z pytaniem, czy większa ilość SBR to zawsze krok w stronę lepszych osiągów. Odpowiedź, jak to zwykle bywa w inżynierii, nie jest prosta i wymaga zrozumienia niuansów.

Czym jest SBR i dlaczego jest tak ważny?

SBR (Styrene-Butadiene Rubber) to syntetyczny kauczuk, który ze względu na swoje wszechstronne właściwości stał się podstawą wielu nowoczesnych mieszanek gumowych. Charakteryzuje się dobrą odpornością na ścieranie, wysoką wytrzymałością na rozciąganie oraz elastycznością. Jest to materiał, który w znacznym stopniu wpływa na:

• Przyczepność (zarówno na suchej, jak i mokrej nawierzchni)
• Opory toczenia
• Żywotność bieżnika
• Zachowanie opony w różnych temperaturach

SBR w oponach letnich

W oponach letnich priorytetem jest doskonała przyczepność na suchej i mokrej nawierzchni, precyzyjne prowadzenie oraz niskie opory toczenia, co przekłada się na mniejsze zużycie paliwa. Tutaj SBR odgrywa bardzo ważną rolę. Nowoczesne odmiany SBR, zwłaszcza te produkowane metodą roztworową (S-SBR – solution SBR), pozwalają na tworzenie mieszanek opon, które jednocześnie oferują:

• Lepszą przyczepność na mokrej nawierzchni: Dzięki odpowiedniej strukturze molekularnej SBR może zwiększyć powierzchnię styku opony z drogą i poprawić jej zdolność do „wgryzania się” w mikrosztywności asfaltu.
• Niższe opory toczenia: Optymalizując budowę polimeru i jego interakcję z wypełniaczami (jak krzemionka), producenci mogą zmniejszyć straty energii podczas odkształcania się opony.
• Wysoką odporność na ścieranie: Co przekłada się na dłuższą żywotność bieżnika, zwłaszcza w wysokich temperaturach charakterystycznych dla lata.

W przypadku opon letnich, wyższa zawartość odpowiednio dobranego SBR, często w połączeniu z krzemionką, może faktycznie oznaczać lepsze osiągi pod względem przyczepności i efektywności energetycznej.

SBR w oponach zimowych

Opony zimowe mają zupełnie inne zadanie – muszą zachować elastyczność i przyczepność w bardzo niskich temperaturach, na śniegu i lodzie. Tradycyjnie, dominującą rolę odgrywał tu naturalny kauczuk (NR) ze względu na swoją naturalną elastyczność w niskich temperaturach. Jednak współczesne technologie zmieniają ten obraz.

Choć naturalny kauczuk i wysokie stężenia krzemionki są nadal kluczowe dla elastyczności zimą, nowoczesne odmiany SBR są coraz częściej wykorzystywane do optymalizacji:

• Przyczepności na mokrej nawierzchni w niskich temperaturach: Zimowe opony muszą radzić sobie nie tylko ze śniegiem, ale i z deszczem oraz błotem pośniegowym. Specjalnie modyfikowany SBR może pomóc w utrzymaniu przyczepności w tych warunkach.
• Odporności na ścieranie: Opony zimowe często są poddawane trudnym warunkom, a odpowiednio dobrany SBR może zwiększyć ich trwałość.
• Zrównoważenia osiągów: Stosując SBR o precyzyjnie kontrolowanej temperaturze zeszklenia (Tg – temperature glass transition), producenci mogą uzyskać opony, które dobrze radzą sobie na śniegu i lodzie, a jednocześnie nie „rozpływają się” na mokrym asfalcie w temperaturach około zera.

W oponach zimowych kluczowe jest, aby SBR nie sztywniał zanadto w niskich temperaturach, co mogłoby pogorszyć przyczepność na śniegu i lodzie. Dlatego nie jest to kwestia „więcej SBR”, ale „odpowiedni SBR” w odpowiedniej proporcji i typie (np. S-SBR o niskiej temperaturze zeszklenia) oraz w synergii z naturalnym kauczukiem i krzemionką.

Czy więcej SBR to zawsze lepiej? Podsumowanie

Jak widać, odpowiedź na pytanie, czy większa ilość SBR jest zawsze dobra, brzmi: niekoniecznie.

• Kluczowa jest jakość i rodzaj SBR. Istnieją różne typy SBR, a ich właściwości znacznie się różnią. S-SBR jest zazwyczaj bardziej zaawansowany i droższy w produkcji, ale oferuje lepszy balans właściwości niż starszy E-SBR (emulsion SBR).
• Chodzi o całą mieszankę. SBR nigdy nie działa w izolacji. Jego efektywność zależy od interakcji z innymi składnikami mieszanki, takimi jak krzemionka, sadza techniczna, plastyfikatory i żywice. Optymalizacja tych relacji to prawdziwa sztuka inżynierii.
• Cel opony. Opony letnie i zimowe mają różne priorytety. To, co jest dobre dla opony letniej, nie zawsze będzie optymalne dla opony zimowej i odwrotnie.

Producenci opon nie dążą do maksymalizowania jednego składnika, lecz do znalezienia idealnej równowagi, która pozwoli oponie spełnić wymagania dotyczące bezpieczeństwa, osiągów, trwałości i efektywności paliwowej w określonych warunkach. Dlatego też, zamiast pytać o ilość SBR, warto zwracać uwagę na wyniki testów niezależnych organizacji i reputację producenta, którzy gwarantują optymalną kompozycję mieszanki gumowej.

Zakończenie

Wybierając opony, pamiętajmy, że za ich osiągami stoją lata badań i precyzyjny dobór wielu składników. SBR jest jednym z nich, niezwykle ważnym, ale jego skuteczność tkwi w jakości i synergii, a nie w prostej ilości. Zawsze stawiajmy na renomowanych producentów i modele opon, które udowodniły swoje walory w niezależnych testach.